Medium
બાષ્પ દબાણ (vapour pressure) એટલે શું? "ખુલ્લા પાત્રમાં બાષ્પીભવનનો દર અચળ હોય છે,છતાં સંતુલન સ્થપાતું નથી." આ વિધાન સમજાવો.
(N/A) બાષ્પ દબાણ એટલે બંધ પાત્રમાં આપેલા તાપમાને પ્રવાહી અને તેની બાષ્પ વચ્ચે સંતુલન સ્થપાય ત્યારે બાષ્પ દ્વારા લાગતું દબાણ.
સંતુલન ફક્ત બંધ પાત્રમાં જ શક્ય છે જ્યાં બાષ્પીભવનનો દર અને સંઘનનનો દર સમાન હોય છે.
ખુલ્લા પાત્રમાં,બાષ્પના અણુઓ આસપાસના વાતાવરણમાં દૂર થઈ જાય છે. પરિણામે,બાષ્પીભવનનો દર $(Liquid \rightarrow Gas)$ એ સંઘનન દર $(Gas \rightarrow Liquid)$ કરતા વધારે હોય છે.
બાષ્પ સતત વાતાવરણમાં જતી હોવાથી,પ્રતિગામી પ્રક્રિયા સમાન દરે થઈ શકતી નથી,તેથી સંતુલન ક્યારેય સ્થપાતું નથી.
જોકે નિશ્ચિત તાપમાને બાષ્પીભવનનો દર અચળ રહે છે,પરંતુ સંઘનનનો દર બાષ્પીભવનના દર કરતા ઓછો હોવાથી સંતુલન સ્થિતિ પ્રાપ્ત થતી નથી.
સંતુલન ફક્ત બંધ પાત્રમાં જ શક્ય છે જ્યાં બાષ્પીભવનનો દર અને સંઘનનનો દર સમાન હોય છે.
ખુલ્લા પાત્રમાં,બાષ્પના અણુઓ આસપાસના વાતાવરણમાં દૂર થઈ જાય છે. પરિણામે,બાષ્પીભવનનો દર $(Liquid \rightarrow Gas)$ એ સંઘનન દર $(Gas \rightarrow Liquid)$ કરતા વધારે હોય છે.
બાષ્પ સતત વાતાવરણમાં જતી હોવાથી,પ્રતિગામી પ્રક્રિયા સમાન દરે થઈ શકતી નથી,તેથી સંતુલન ક્યારેય સ્થપાતું નથી.
જોકે નિશ્ચિત તાપમાને બાષ્પીભવનનો દર અચળ રહે છે,પરંતુ સંઘનનનો દર બાષ્પીભવનના દર કરતા ઓછો હોવાથી સંતુલન સ્થિતિ પ્રાપ્ત થતી નથી.
Explore More
Similar Questions
પ્રક્રિયા $2HI_{(g)} \rightleftharpoons H_{2(g)} + I_{2(g)}$ માટે ઓરડાના તાપમાને સંતુલન અચળાંક $K$ નું મૂલ્ય $2.85$ છે અને $698 \ K$ તાપમાને $1.4 \times 10^{-2}$ છે. તે દર્શાવે છે કે:
Medium
View Solution$H_{2(g)} + I_{2(g)} \rightleftharpoons 2HI_{(g)}$ માટે $K_c$ નું મૂલ્ય $64$ છે. જો પાત્રનું કદ તેના મૂળ કદના અડધા કરવામાં આવે,તો સંતુલન અચળાંકનું મૂલ્ય કેટલું થશે?
Medium
View Solutionનીચેનામાંથી કયો રાસાયણિક સંતુલનનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ નથી?
સંતુલન $A \rightleftharpoons B$ માટે,પુરોગામી $(a)$ અને પ્રતિગામી $(b)$ પ્રક્રિયાના દરનો સમય સાથેનો ફેરફાર નીચેનામાંથી કયા આલેખ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે?
DifficultJEE MAIN 2020
View Solutionનીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયામાં પ્રક્રિયકો અને નીપજોની સાંદ્રતા નોંધપાત્ર હશે તે અનુમાન કરો:
$(a)$ $Cl_{2(g)} \longleftrightarrow 2Cl_{(g)};$ $K_{c}=5 \times 10^{-39}$
$(b)$ $Cl_{2(g)}+2NO_{(g)} \longleftrightarrow 2NOCl_{(g)};$ $K_{c}=3.7 \times 10^{8}$
$(c)$ $Cl_{2(g)}+2NO_{2(g)} \longleftrightarrow 2NO_{2}Cl_{(g)};$ $K_{c}=1.8$
$(a)$ $Cl_{2(g)} \longleftrightarrow 2Cl_{(g)};$ $K_{c}=5 \times 10^{-39}$
$(b)$ $Cl_{2(g)}+2NO_{(g)} \longleftrightarrow 2NOCl_{(g)};$ $K_{c}=3.7 \times 10^{8}$
$(c)$ $Cl_{2(g)}+2NO_{2(g)} \longleftrightarrow 2NO_{2}Cl_{(g)};$ $K_{c}=1.8$
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo